Na czym polega mechanizm 50% / 70% i kiedy sąd skróci plan
Skrócenie planu spłaty wierzycieli to realna korzyść dla dłużników, którzy są w stanie oddać znaczną część zadłużenia po ogłoszeniu upadłości konsumenckiej.
Zgodnie z art. 491[15] ust. 1b i 1c Prawa upadłościowego:
- jeżeli w drodze wykonania planu oraz z kwot uzyskanych z masy upadłości dłużnik spłaci co najmniej 70% zobowiązań objętych planem, plan nie może zostać ustalony na okres dłuższy niż rok (12 miesięcy);
- jeżeli osiągnie próg 50%, plan nie może przekroczyć dwóch lat (24 miesięcy).
Przepisy te obowiązują obok zasad ogólnych (plan co do zasady trwa do 36 miesięcy, a przy umyślności lub rażącym niedbalstwie — od 36 do 84 miesięcy). Limity 12/24 miesięcy mają charakter bezwzględnych „sufitów”: jeśli spełniasz kryteria procentowe, sąd nie może orzec dłużej.
Sąd ustalając plan ocenia jednak realne możliwości płatnicze i przewidywane przepływy w okresie planu. Już na etapie orzekania bada, czy suma spłat w przewidywanym czasie — wraz z zaliczeniem tego, co trafiło do wierzycieli z masy upadłości — przekroczy wymagane 50% lub 70%. Dlatego istotne jest przedstawienie dowodów na zdolność spłaty: umowy o pracę, PIT-y, zestawienia budżetu, informacje o kosztach życia.
Co wchodzi do podstawy obliczeń i jak liczyć procent
Procenty liczymy od zobowiązań „objętych planem spłaty wierzycieli”, czyli od tej części długów, które zostały wpisane na listę/spis wierzytelności.
Do progów 50%/70% zalicza się:
- kwoty spłacone w ramach planu spłaty,
- kwoty, które wierzyciele otrzymali z masy upadłości (np. ze sprzedaży majątku, w tym nieruchomości zabezpieczonych hipotecznie).
Do mianownika nie wliczamy:
- długów powstałych po ogłoszeniu upadłości,
- odsetek, które zgodnie z prawem nie narastają po ogłoszeniu upadłości.
Świadczenia takie jak alimenty, odszkodowania czy grzywny mogą być wpisane na listę, ale nawet jeśli są objęte planem spłaty, nie podlegają umorzeniu — po zakończeniu planu nadal istnieją.
Jak zawnioskować o krótszy plan i jakie dowody przedstawić
Wniosek powinien wykazać, że w określonym czasie (12 lub 24 miesiące) osiągniesz wymagany próg. W praktyce warto:
- wskazać łączną kwotę wierzytelności objętych planem wraz z kwotami zaspokojonymi z masy upadłości,
- przedstawić szczegółową projekcję zdolności płatniczej (dochody i koszty),
- wyliczyć sumę spłat i zestawić ją z bazą,
- powołać się na art. 491[15] ust. 1b albo 1c i wprost wnosić o plan odpowiednio 12- lub 24-miesięczny.
Sąd oceni nie tylko nominalne zarobki, ale i ich stabilność, a także realność budżetu gospodarstwa domowego. Możliwe są również zmiany planu (art. 491[19]) w razie zmiany sytuacji finansowej.
Przykłady liczbowe i typowe scenariusze
Przykład 1: Wierzytelności objęte planem wynoszą 100 000 zł. Z masy upadłości wierzyciele otrzymali 20 000 zł. Twoja zdolność miesięczna to 1 500 zł. W 24 miesiące wpłacisz 36 000 zł + 20 000 zł z masy = 56 000 zł (56%) → plan maks. 24 miesiące.
Przykład 2: Baza to 80 000 zł. Z masy zaspokojono 10 000 zł. Możesz płacić 4 000 zł miesięcznie. W 12 miesięcy oddasz 48 000 zł + 10 000 zł = 58 000 zł (72,5%) → plan maks. 12 miesięcy.
Przykład 3 (hipoteka): Bankowa wierzytelność 520 000 zł, nieruchomość sprzedana za 360 000 zł. Do planu trafia reszta 160 000 zł. Jeśli przez rok będziesz spłacać po 1 000 zł miesięcznie, to razem z kwotą zaspokojoną ze sprzedaży (360 000 zł + 12 x 1 000 zł) spełniasz próg 70% (który wynosi w analizowanym przypadku 364 000 zł).
Najczęstsze błędy i dobre praktyki
Błędy:
- nieuwzględnienie kwot z masy upadłości w wyliczeniach,
- przeszacowanie zdolności płatniczej,
- brak dowodów na dochody i koszty,
- pomijanie wierzytelności nieumarzanych (alimenty, kary).
Dobre praktyki:
- precyzyjne wskazanie bazy i zaliczenia kwot z masy upadłości,
- przedstawienie przejrzystej tabeli dochodów i wydatków,
- wskazanie źródeł dochodu stabilnych i udokumentowanych,
- wniosek o wpisanie w postanowieniu: kwoty bazy, sposobu liczenia, warunku zakończenia planu po osiągnięciu progu 50%/70%.
Po wykonaniu planu sąd wydaje postanowienie o umorzeniu zobowiązań objętych planem (z wyjątkami ustawowymi). Fundacja wspiera w przygotowaniu projektu: przeliczamy bazę, uwzględniając również środki z masy upadłości, i pomagamy sporządzić wniosek zgodny z praktyką sądową.